Cách dùng Synology NAS: SMB, Drive, Photos

Khi nào Synology NAS thực sự đáng dùng

Synology không chỉ là một cái hộp cắm ổ cứng để lưu phim hay backup. Điểm mạnh thực tế của nó nằm ở chỗ một NAS có thể đồng thời đóng nhiều vai:

File server qua SMB/Samba cho máy trong mạng nội bộ
Cloud cá nhân qua Synology Drive
Thư viện ảnh gia đình qua Synology Photos
Điểm chia sẻ file ra ngoài qua link public hoặc reverse proxy
Trung tâm app cho điện thoại, tablet và laptop

Nếu bạn đang có homelab hoặc một mạng gia đình nhiều thiết bị, Synology thường là cách triển khai đơn giản nhất để gom file, ảnh và quyền truy cập về một chỗ.

Sơ đồ cách dùng Synology NAS: SMB cho máy nội bộ, Drive/Photos cho app, public share qua HTTPS

SMB hoặc Samba: cách chia sẻ ổ cứng nội bộ dễ nhất

SMB là thứ gần với "ổ mạng" truyền thống nhất. Bật SMB xong, các máy Windows, macOS, Linux trong cùng mạng có thể mount thư mục trên NAS như một network drive.

Những use case thực tế:

Thư mục chung cho máy bàn, laptop và mini PC trong lab
Thư mục media để Plex, Jellyfin hoặc máy dựng video cùng truy cập
Nơi để ISO, VM image, backup hoặc project archive

Trong DSM:

Control Panel → File Services → SMB → Enable SMB Service

Sau đó tạo shared folder:

Control Panel → Shared Folder → Create

Ví dụ chia quyền:

lab-share: đọc/ghi cho admin và máy trong lab
public-drop: chỉ một vài user được upload
backup: chỉ cho tài khoản backup hoặc Hyper Backup dùng

Trên Windows, truy cập bằng:

\\synology-nas\lab-share

Trên Linux:

sudo mount -t cifs //synology-nas/lab-share /mnt/lab \
  -o username=thach,uid=1000,gid=1000

Điểm mạnh của SMB là đơn giản, nhanh, không phải dạy người dùng cách dùng app mới. Với mạng nội bộ, đây gần như luôn là lớp chia sẻ đầu tiên nên bật.

Synology Drive: cloud cá nhân thay cho Google Drive mini

Nếu SMB phù hợp cho máy trong LAN, thì Synology Drive phù hợp hơn khi bạn cần:

Sync file giữa nhiều máy
Truy cập file từ ngoài nhà
Chia sẻ link cho người khác
Xem version cũ của file

Drive không thay thế hoàn toàn SMB, mà bổ sung cho nó. Cách thực dụng nhất là:

File làm việc hằng ngày để trong Drive
File media, backup, ISO lớn để trong shared folder SMB

Để bật Drive:

Package Center → Synology Drive Server → Install

Sau đó cài app:

Synology Drive trên Windows/macOS
DS file hoặc Synology Drive mobile trên điện thoại

Điểm đáng giá nhất là đồng bộ chọn lọc thư mục và versioning. Nếu bạn lỡ ghi đè file tài liệu hoặc xoá nhầm, Drive cứu dễ hơn SMB thuần.

Synology Photos: ảnh gia đình, ảnh từ điện thoại, album chia sẻ

Synology Photos là một trong những tính năng dễ thấy giá trị nhất với người dùng gia đình.

Khi dùng đúng cách, nó giải quyết được mấy việc:

Ảnh từ iPhone/Android tự đẩy về NAS
Có timeline, album, người, địa điểm để tìm lại ảnh
Chia sẻ album cho người thân mà không phải gửi file lẻ
Không phụ thuộc hoàn toàn vào Google Photos hay iCloud

Để dùng:

Package Center → Synology Photos → Install

Trên điện thoại, cài app Synology Photos rồi bật auto backup cho thư mục camera.

Nên tách 2 nhu cầu:

Personal Space: ảnh cá nhân của từng user
Shared Space: ảnh chung của gia đình hoặc team

Nếu nhà có nhiều người, dùng account riêng cho từng người rồi share album sẽ gọn và an toàn hơn nhiều so với việc ai cũng đăng nhập chung một tài khoản admin.

Chia sẻ file public: khi nào nên dùng link, khi nào nên mở hẳn truy cập ngoài

Không phải lúc nào public cũng có nghĩa là mở nguyên SMB ra Internet. Cách đó vừa nguy hiểm vừa khó quản lý.

Thực tế nên chia ra 3 mức:

Mức 1: Chia sẻ trong mạng nội bộ

Dùng SMB hoặc Drive nội bộ, không public Internet.

Phù hợp cho:

File lab
Backup
Data nội bộ gia đình

Mức 2: Chia sẻ ra ngoài bằng link có hạn

Dùng Synology Drive hoặc File Station để tạo link share:

Synology Drive / File Station → Share → Create public link

Nên bật thêm:

Expiration date
Password
Chỉ xem hoặc chỉ download

Đây là cách hợp lý để gửi file lớn cho khách, cho người thân hoặc cho đồng đội mà không cần mở hẳn NAS ra public như một ổ mạng.

Mức 3: Truy cập từ ngoài bằng domain hoặc reverse proxy

Khi bạn muốn dùng app Drive hoặc Photos từ Internet như cloud cá nhân, hãy đi qua:

HTTPS
Reverse Proxy của DSM hoặc Nginx phía trước
DDNS hoặc domain riêng
2FA cho tài khoản người dùng

Ví dụ:

drive.example.com → Synology Drive
photos.example.com → Synology Photos

Không nên expose SMB trực tiếp qua Internet. Nếu cần truy cập file từ ngoài ở mức network, nên dùng VPN trước.

Mobile app: thứ làm Synology bớt giống "ổ cứng mạng thô"

Phần nhiều người đánh giá thấp là app của Synology làm trải nghiệm tốt hơn NAS tự build rất nhiều.

Một vài app hay dùng:

Synology Photos: backup và xem ảnh
Synology Drive: đồng bộ file, mở link share
DS file: duyệt file nhanh như file manager
DS finder: quản lý trạng thái NAS, reboot, kiểm tra tài nguyên

Nếu nhu cầu của bạn là "mọi người trong nhà tự dùng được", app tốt quan trọng không kém dung lượng ổ cứng.

Cách mình thường chia thư mục trên Synology

Một layout đơn giản nhưng dễ sống lâu:

homes/username: dữ liệu cá nhân, app cá nhân
family-photos: shared space cho Photos
lab-share: docker compose, ISO, scripts, config backup
media: phim, nhạc, thư viện Plex/Jellyfin
incoming: thư mục người khác upload tạm
backup: đích cho PC backup hoặc Hyper Backup

Kèm theo đó là nguyên tắc:

Không dùng tài khoản admin hằng ngày
Mỗi nhóm user có shared folder riêng
Public link chỉ dùng cho thư mục thật sự cần chia sẻ

Những chỗ dễ cấu hình sai

1. Dùng chung tài khoản admin cho mọi app

Đây là cách nhanh nhất để NAS thành mớ quyền truy cập không kiểm soát. Hãy tạo user riêng cho từng người, và nếu cần thì tạo service account riêng cho backup hoặc app.

2. Mở port trực tiếp quá nhiều

Chỉ vì NAS có web UI không có nghĩa là nên expose hết dịch vụ ra Internet. Càng ít port public càng tốt. Ưu tiên reverse proxy và 2FA.

3. Trộn file công khai với dữ liệu riêng tư

Thư mục public nên tách hẳn khỏi thư mục nội bộ. Đừng vừa để ảnh gia đình vừa để link chia sẻ công khai trong cùng một shared folder.

4. Nghĩ Synology là backup cuối cùng

NAS rất tiện, nhưng vẫn chưa phải backup hoàn chỉnh. Nếu NAS hỏng, bị xoá nhầm hoặc bị ransomware qua SMB, bạn vẫn mất dữ liệu. Vẫn nên có thêm bản backup ngoài NAS.

Kết luận

Synology đáng tiền nhất khi bạn dùng nó như một trung tâm chia sẻ dữ liệu đa lớp:

SMB cho mạng nội bộ
Drive cho đồng bộ và truy cập từ xa
Photos cho backup ảnh và album
Public link hoặc reverse proxy cho nhu cầu chia sẻ ra ngoài

Nếu chỉ dùng Synology như một ổ cứng mạng đơn thuần thì bạn đang tận dụng rất ít giá trị của nó. Chỉ cần bật đúng 3 thứ là SMB, Drive và Photos, trải nghiệm trong nhà và trong homelab đã khác hẳn.